MÜSLÜMAN KADININ ÖZGÜRLÜĞÜ NEREYE KADAR

[seva]

islam'da Zorlama Yoktur,
Yaptirim Mekanizmasi Vardir
ikrah'in insanlari kötü bir ise zorlamak anlamina geldigini söylemistik. Ayrica yeryüzünü bir sinav alani olarak düzenleyen Rabbimiz iman konusunda da insanlarin zorlanamayacagini, dogru olanin bireysel ve kollektif iradeyi harekete geçirmek oldugunu birçok ayette bize ögütlemektedir.
Dinde ikrah yoktur. Ancak iyiligi emretmek, kötülügü engellemek mü'minlerin hem ferdi hem de toplumsal-siyasal görevleridir. Çünkü mü'minler Allah'in hükümlerini kendi nefslerinde yasamakla, adaleti ikâme etmekle, zulmü engellemekle yükümlüdürler.
Emretmekte de ikrah olmamalidir. Dinde zorlama yok demek, hiçbir denetim ve yaptirim yok demek degildir. Birçok ayet ve Rasulullah'in örnek uygulamalari islam'da denetim mekanizmasi oldugunu göstermektedir. "Emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-münker" görevimizden söz eden asagidaki ayetler dikkatle incelenmelidir:
"Sizden, iyiye çagiran, uygun olani emreden ve kötülügü yasaklayan bir topluluk olsun. iste onlar basariya ulasanlardir" (3/Al-i imran, 104, Ayrica bkz. 3/Al-i imran, 110).
Ortada eger bir emir ve yasak var ise yaptirimdan söz etmemek mümkün degildir. ilahi olsun, beseri olsun her otorite özünde siyasi olsun veya olmasin bir yaptirim barindirir. Ancak yaptirim, kontrol ve denetleme araçlari karsi tarafa haksizlik doguracak sekilde kullanilmamalidir.
Günlük hayatta bile verdigi sözü yerine getirmeyen birini taahhüdünde durmasi için çesitli denetim mekanizmalari gelistirilmistir. Söz verdigi günde borç vb. taahhüdlerini yerine getirmeyene, haksizlik yapmadan akitlerine bagli kalma konusunda yaptirim uygulamak nasil dogalsa, ayni sekilde Allah Teala ile iman akdi imzalayan birini, akitlerine bagli kalma konusunda belli yaptirimlara tâbi tutmak da bir denetlemedir. Çünkü iman tezahürleri ile anlamlidir. Dinin gerektirdigi ritüelleri yerine getirmeyen kisiye mü'minlerin olusturdugu otoritenin yaptirim uygulamamasi onu kendi haline birakmasi mümkün degildir:
"Biz onlari yeryüzüne yerlestirsek namaz kilarlar, zekati verirler, uygun olani emrederler, fenaligi yasak ederler. islerin sonucu Allah'a aittir" (22/Hacc, 41).
Kur'an'daki farziyet ifade eden bütün emirler bir tür ilahi iradenin insan hayatina müdahale istegidir. Nitekim dinin temel ibadetleri, Allah Teala'nin tesekkül ettirilmesini istedigi toplumsal, siyasal yapiyi ilgilendiren konular Kur'an'da çogu zaman emir kipi ile ifade edilen ilahi buyruklar seklinde geçmektedir:
"Namazi bitirdiginizde Allah'i anin, ayakta iken, otururken ve uzanmis halde ve yeniden güvenliginizi sagladinizda namazlarinizi (eksiksiz) eda edin. Namaz bütün mü'minler için (günün) belli zamanlari ile kayitli kutsal bir yükümlülüktür" (4/Nisa, 103).
En zor sartlarda, savas aninda bile namazin tümden terkine izin vermeyen Rabbimiz kisaltmaya ruhsat tanimaktadir. Mü'min oldugu iddiasinda olan bir kimsenin temel bir ibadeti yapip yapmamasi onun vicdani sorumluluguna terkedilemeyecek kadar ciddi bir konudur.
Anlasilacagi gibi emir ve yasak, bir seyin nasil yapilmasi gerektigini belirleyen bir normdur. Normlara uymayanlara yaptirim uygulamak da yerine göre siyasal otoritenin, yerine göre toplumsal otoritenin kontrolündedir.
Özetle ikrah, bir iste kisiyi tercihte bulunmaya icbar etmek, kötü bir fiil islemeye zorlamaktir. Ancak bir kimsenin üstlendigi bir taahhüdü yerine getirmesini istemek, ikrah degildir. Mesela, borç akdini yerine getirmeyene uygulanan yaptirim mesrudur. Bu, bazen sosyal kontrol mekanizmalari araciligi ile olurken, bazen de hukuki denetimlerle olur. Fakat birisini borçlanmaya ya da borçlu olmadigi halde borçluymus gibi ödeme yapmaya zorlamak ikrahtir.