Köy Odalarımız

[mansur58]

Köy Odalarımız

Akşam yanardı soba, odunu meşe,
Sohbetı doyumsuzdu bıtmezdı neşe,
En büyügümüz için ayrılırdı bir köşe,
Kayboldu kalmadı köy odalarımız.

Bayram sofraları doyumsuz olurdu,
Hısım akraba birbirini orada bulurdu,
Birlik beraberlik için hizmet olurdu,
Kayboldu kalmadı köy odalarımız.

Saygıyı sevgiyi ögrenirdik görerek,
Birbirimizi abi kardes diye sayarak
Mısafır agırlardık heyecanla severek,
Kayboldu kalmadı köy odalarımız.

Dügünler yapılırdi dolardı odalar,
Asıklar atışır calardı yanık sazlar,
Şimdilerde karıştı kış ile yazlar,
Kayboldu kalmadı köy odalarımız.

Küçükler büyükleri saymaz oldular
Edeb, adab, saygıyı bilmez oldular,
Özünden koparak aymaz oldular,
Kayboldu kalmadı köy odalarımız.

mansur58

Köy odaları aslında eski Türklerdeki ‘’beyotağlarının’’feth edilen coğrafyalarda aldığı yeni biçimdir. Özenle yapılan bu mekanlar köyün ileri gelenlerince himaye edilir ve masrafları karşılanır. Köy odaları yolcunun, misafirin, yoksulun teklifsiz yararlanabildiği sosyal tesisler huviyetini taşırlar. Bu odalarda ‘’Tanri müsafiri’’ kapısını çalan herkese ikramda kusur edilmez, hayvanına yem verilir, kendisinin karnı doyrulup yatak açılırdı.
Köy odaları herşeyden evvel birer eğitim kurumuydular. Bu odalarda bilhassa kış geceleri düzenlenen sohbetler, anlatılan veya okunan öykülerden çıkarılan hisselerle kültürel değerler kuşaktan kuşağa taşınıyordu. Belirli bir yaşa gelmiş çocukların da katılımına izin verilerek onların sosyalleşmesi, süslü ve fiili geleneği kavraması sağlanırdı.Gençler kapı yanında ‘’bardaklık’’ denilen yerde oturur, çay ve su servisinin yanı sıra abdest alacak olanların abdest suyunu dökerlerdi.
Köyün her mahallesinde aşağı yukarı bir köy odası bulunurdu. Bu köy odalarını genellikle hali vakti yerinde olanlar açık tutardı. Bununla birlikte odanın yakacak ve diğer giderlerinin karşılanmasına gönüllü olarak köy halkının iştiraki de söz konusuydu. Kış günlerinde sabah evinden çıkıp köy odasına gitmeye karar verenler ellerine bir parça odun ve tezek alır ceplerinede semaverde demlenecek olan çay içinde kesme şeker koyarlardı. Evlerde hazırlatılan hedik ve kavurga gibi çerezler köy odalarına taşınır, birlikte yenirdi. Gündüzleri pek kalabalık olmazdı. Akşamları yemekten sonra halk bu odalara gider, geç vakte kadar oturulardı.
Köy seyirlik oyunlarının sergilendiği doğal sanat kurumuydu. Köy odaları ,uzun kış gecelerinden meddahlık yeteneği olanların anlattıkları kahramanlık ve aşk öykülerinin duygu yoğunluğunda geçirilirdi. Aşıklar geleneğinin ürünü olan halk öykülerindeki deyişler sesi güzel olanlarca terennüm edilir, böylece bu toplantılar bir musiki meclisine dönüşürdü. Bu toplantılarda okuma bilen birisi siyer-i nebi ,HZ.ALİ cenkleri , köroğlu destanı , battal gazi destanı, kerem ile aslı , leyla ile mecnun gibi kitapların okurdu. Sergilenen seyirlik oyunlarla hayat tek düzenlikten kurtarılır, mizahın ve hicvin çoşkun ırmağında aklanırdı.
Asıl işlevi misafir ağırlanmaktı köy odalarının. Bu odaların yüklüğünde birkaç kat yün yatak bulundurulurdu. Köye gelen misafir orada yedilir, içirilir ve yatırılırdı.Misafir kime gelmiş olursa olsun köyün misafiri sayılır ve el birliğince hizmet edilirdi. Büyük köy odalarında misafir bineklerinin bağlandığı ve yemlendiği’’atık’’bulunurdu.
Köy odalarının bir diğer işlevide düğün ve bayramlarda ortaya çıkardı. Kurban ve ramazan bayramlarında bütün köy halkına köyün varlıklı aileri tarafından yemek ikramı yapılır ve toplu bayramlaşma töreni düzenlenirdi. Düğünlerde kimi zaman sağdıç evi olarak , kimi zamanda düğüne katılan misafirlerin ağırlandığı bir mekan olarak kullanılırdı köy odaları. Hala hayatta olan yaşlıların anlattıklarına göre aşıklar geleneğinin yaygın olduğu günlerde köylere cağrılan aşıklar köy odalarında dinlenirdi.
Köy odalarının köylerin meclisi ve mahkemesi olarak kullanıldığı anlatılırdı. Önemli kararların alınması gerektiğinde toplantı yeri olarak kullanılırdı. Köyün meseleleri ,diğer köylerde ihtilaflar, yapılacak imeceler buralarda karara bağlanırdı. Bir olay anında tarafların karşılıklı dinlenip yatıştırılması, küskünlerin barıştırılması, arazi ihtilaflarının halledilmesi hep bu odalarda yapılan görüşmelerin sonucu olarak ortaya çıkmıştır
"sivil mimarimizin önemli bir parçası olan köy odalarının unutulmaması temennisiyle . "

(alıntı)

Kalin saglicakla