Piskopos mu, Evliya mı?

[Sivaslilar.Net]

Eski Kale Mahallesi’ndeki tarihi Gökmedrese’nin karşısında bulunan ve halk arasında ‘Göz Evliyası’ olarak adlandırılan bir zata ait olduğu bilinen mezar ile ilgili, ‘mezar Aziz Vlas’a ait açıklamalarının ardından başlayan ‘Evliya Mezarı-Hıristiyan Mezarı’ tartışmaları sürüyor.

İlgili makamların bu konuda bir araştırma başlatmaması ise tepki topluyor.
Halk belediyeye ait alanda bulunan mezar ile ilgili kabir ve tarihi değerlere gösterdiği hassasiyetle dikkat çeken Belediye Başkanı Doğan Ürgüp’ten de bu belirsizliğin ortadan kaldırılması için girişimde bulunmasını bekliyor.

“BELİRSİZLİK ORTADAN KALKMALI”

Çeşitli kaynaklarda Hıristiyan Dünyasının önemli ve tanınmış isimlerinden biri olduğu belirtilen ve Roma İmparatorluğu Döneminde Sebateia (Sivas) Piskoposu olarak görev yapan Aziz Vlas’ın mezarı, tarihi Gökmedrese karşısındaki şuan Sivas Belediyesi’ne ait olan alan da bulunuyor.
Ama halk, buradaki kime ait olduğu hiçbir şekilde belirtilmeyen ve bilinmeyen mezarın bir evliya kabri olduğunu düşünüyor.
Yıllarca Evliya Mezarı olarak bildikleri mezara gelerek çeşitli rahatsızlıkları için dua eden vatandaşların, mezarın bir Hıristiyan’a ait olduğunu duyduktan sonra huzuru bozuldu. Bu mezarın bir Hıristiyan’a ait olduğunu inanmayan vatandaşlar, “burada yatan zat Hristiyan’da olabilir bizim toplum olarak kabirlere saygımız sonsuzdur. Ancak biz babalarımızdan dedelerimizden beri biliriz ki bu mezar ‘Göz Evliyası’ olarak bilinen bir zata aittir. 3-5 yıl önce bu mezarın Aziz Vlas isminde birine ait olduğu söylendi, bu söylentinin ardından vatandaşlar artık bu kabre gelerek dua etmemeye başladı. Bazı vatandaşlar ise bizim gibi, bu söylentilere inanmayarak dua etmeye devam ediyorlar. Bu belirsizliğin biran önce ortadan kalkması şart. Bu konuda en
kısa sürede bir araştırma başlatılmalı ve bu kabrin kime ait olduğu ortaya çıkarılmalı” yorumunda bulunuyor.

BU MEZAR VLAS’IN KABRİ Mİ?

Çeşitli kaynaklara göre Vlas, Roma İmparatorluğu’nun Sebateia (Sivas) şehrinde MS 280 ya da 283’de doğdu. Bazılarına göre Rum, bazılarına göre Ermeni idi. Muhtemelen zengin bir aileden gelen Vlas tıp eğitimi gördü. Boğaz hastalıkları konusundaki maharetiyle çevreye ün salmıştı. Pagan inanışını terk ederek Hristiyanlığı kabul etti.
Şehrindeki piskoposu Romalılar öldürülünce, halkın isteği ile Sivas piskoposu seçildi. Piskopos olduktan sonra Romalıların uyguladığı baskı nedeniyle Erciyes Dağı’nda bir mağarada keşiş hayatı sürmeye başladı. Ancak bölgedeki Roma Valisi Agricolaus’un askerler tarafından bulunarak tutuklandı ve inançlarından dönmediği için işkence ile öldürüldü.
İddialara göre Vlas, öldürüldükten sonra Eski Kale Mahallesi’ndeki Gök Medrese’nin karşısındaki bir alana defnedildi. Ancak bununla ilgili herhangi bir resmi kayıt yada belge şuana kadar gün yüzüne çıkmadı.

VLAS İLE GÖKMEDRESE ARASINDA 991 YIL VAR…

Sivas’ta halk arasında söz konusu mezar ile ilgili hararetli tartışmalar yaşanmaya devam ediyor. Söz konusu mezarın Aziz Vlas’a ait olmadığını, ‘Müslümanların yaptırdığı bir medresenin karşısında Hristiyan Mezarı olur mu?’ tezi ile savunanların sayısı oldukça fazla.
Kentin ileri gelen bazı isimleri de bu tezi savunurken, bazı kaynaklara göre Vlas’ın MS 280 yılında yani 1271 yılında yapılan Gökmerese’den yaklaşık 991 yıl önce yaşamış ve hayatını kaybetmiş olması bu tezi çürütüyor.
Yine o kaynaklara göre Aziz Vlas’ın mezarı, Sivas’ın bir Selçuklu şehri olmasından sonra türbeye dönüştü…
Kaynaklara göre Vlas, MS 280 yılında dünyaya geldi ve o dönemde Sivas Roma İmparatorluğu’na bağlı idi. Tarihi Gök Medrese ise 4. Kılıçarslan’ın oğlu 3. Gıyasettin Keyhüsrev döneminde VezirSahip Ata Faahreddin Ali tarafından 1271 yılında yaptırıldı. Yani Vlas’ın yaşadığı dönem ile Gökmedrese’nin inşası arasında yaklaşık 991yıllık bir fark bulunuyor.
BELEDİYEYE BAĞIŞLANDI İSİMSİZ KALDI…
Uzun yıllar önce, şahsa ait bir taşınmaz iken inşaat temeli kazısı yapılırken, mezar kalıntısı çıkması ve ürpertici olaylar yaşanması nedeniyle Sivas Belediyesi’ne bağışlanan ve 2007 yeniden düzenlenerek, bazı makamlarca Aziz Vlas’ın mezarı olduğu açıklanan, mezarın gerçekten kime ait olduğu bilinmiyor.
Sivaslı vatandaşların "Göz Evliyası"nın kabri olarak bildiği mezarlık ile ilgili ortaya çıkan, ‘Aziz Vlas’ın mezarı’ açıklamaları, vatandaşları da bu konuda ikiye böldü, çok sayıda vatandaş, sez konusu mezarın bir evliya mezarı olduğunu burada bir hristiyan mezarı olamayacağını savunurken çok sayıda vatandaş ise, kabrin Hristiyan mezarı olduğunu savunmaya devam ediyor.
Halk mezarın gerçekten kime ait olduğunun belirlenmesini ve mezarın üzerine zatın isminin yazılmasını istiyor.
Daha önce halkın, ‘Göz baba, Göz Evliyası’ olarak bildiği ve çeşitli rahatsızlıklardan kurtulmak için etrafında dönerek dua ettiği mezarın Hiristiyan dünyasının tanınmış isimlerinden Aziz Valas’a ait olduğu yönündeki açıklamalar şok etkisi yaratmıştı.
Konun üzerinden uzun bir zaman geçtikten sonra mezar ile ilgili hiçbir çalışma yapılmamasının nedenini araştıran gazetemiz mezarın Aziz Vlas’a ait olmadığı gerçeğiyle karşılaşmış, il Kültür ve Turizm Müdürü Kadir Pürlü de mezarın Aziz Vlas’a ait olduğunu gösteren herhangi bir belge ya da kanıt olmadığını dile getirmişti."
AZİZ VLAS KİMDİR!
Aziz Vlas ile ilgili çeşitli kaynaklar ve yazılara internet ortamında da ulaşmak mümkün bu konuda çeşitli kitaplarda yazıldığı belirtiliyor.
İşte o kaynaklardan birinde yer alan bilgilere göre Aziz Vlas:
Aziz Vlas, Roma İmparatorluğu’nun Sebateia (Sivas) şehrinde MS 280 ya da 283’de doğdu. Bazılarına göre Rum, bazılarına göre Ermeni idi. Muhtemelen zengin bir aileden gelen Vlas tıp eğitimi gördü. Boğaz hastalıkları konusundaki maharetiyle çevreye ün salmıştı. Pagan inanışını terk ederek Hristiyanlığı kabul etti. Şehrindeki piskoposu Romalılar öldürülünce, halkın isteği ile Sivas piskoposu seçildi. Piskopos olduktan sonra Romalıların uyguladığı baskı nedeniyle Erciyes Dağı’nda bir mağarada keşiş hayatı sürmeye başladı. Ancak bölgedeki Roma Valisi Agricolaus’un askerler tarafından bulunarak tutuklandı ve inançlarından dönmediği için işkence ile öldürüldü (316). Vlas’ın bizi ilgilendiren yönü mesleği ile ilgili bir efsane ile ilişkilidir. Romalı askerler tarafından tutuklanan Vlas tam Sivas’a girerken bir kadın, boğazına takılan balık kılçığı yüzünden ölmek üzre olan oğlunu Vlas’a gösterir ve ayaklarına kapanarak, gözyaşları içinde ondan oğlunu kurtarmasını ister. Vlas, ismini anarak dilekte bulunanların isteklerine kavuşmaları için Tanrıya yakarır ve ellerini çocuğun üstüne koyarak iyileşmesi için dua eder. Çocuk o anda iyileşir.
O günden beri kemik veya diken yutan birinin nefes borusu tıkandığında hemen Aziz Vlas’ın adını anılmakta ve geçeceğine inanılmaktadır.
Daha sonra veba salgınları sırasında "vebaya karşı koruyucu azia" olarak da anılmıştır.
Vlas’ın adı Rumca ve Latinceye Blasios, Fransızcata Blaise, Almancaya Blasien olarak
geçti. 1527’de azizlik sıfatını Vatikan resmen onayladı. Cerrahların, bağcıların, balıkçıların,
mimarların hamisi olarak Hıristiyan mitolojinde yerini aldı. Aziz Vlas, bugün Fransız kültüründe Snt Blaise, İtalyanlar arasında San Biagio, Polonya’da Blasej, Rusya’da Vlasi, Yunanistan’da Ayios Blasios adıyla biliniyor. Ermeniler ise ona Surp Vlas diyor. Fransa’daki her 5000 çocuktan biri onun adını taşıyor. 3000 ailenin üyeleri Blaise soyadına sahip. Üç bini Fransa’da olmak üzere Avrupa’da 1200 kilise, manastır ona ithaf edilmiş. Vlas’ın efsanesi son 1700 yılda Sivas’tan Avrupa’ya, oradan dünyanın dört bir yanına yayılmış durumda.
Vlas’ın mezarı Selçuklular’ın şehre ele geçirmesinden sonra türbeye dönüşür. Aziz Vlas ise ‘Boğaz Evliyası’ adlı bir eren olarak kabul edilir. Geçtiğimiz yüzyıldan kalan kayıtlarda içinde Sivas’ın Medrese Mahallesinde Surp Vlas’ın mezarının da bulunduğu şapel’in,
bir Türk’ün evinin bahçesinde olduğu ve Aziz’in, Müslümanlar tarafından da "Boğaz Evliyası" olarak adlandırıldığı, mezarın hem Hristiyanlar hem de Müslümanlar tarafından ziyaret edildiği belirtilir. Boğazından rahatsız Hristiyan şapeli, Müslüman türbeyi ziyaret
ediliyor, şifa dileniliyordu. Sivaslılar lahit kapağındaki oyuk nedeniyle şapele "Göz Baba
Türbesi" adını takmıştı. Göz hastaları etrafında dönüp dua ediyordu.
1947’deki kent düzenlemeleri sırasında türbenin üstünden otoyol geçti. Başucu taşı, mezar kapağı ve ayakucu taşından oluşan lahit o günlerde müze olarak kullanılan Gök Medrese’ye taşındı. 2003 yılına kadar Buruciye Medresesi’nin girişinde bulunan lahit, daha sonra Sivas Müzesi’nin deposuna kaldırıldı, oradan da şehrin 20 kilometre dışına kurulan
Kültür Parkı’na yerleştirildi. Park İl Özel İdaresi’ne devredilince Sivas Valiliği, müze
Müdürlüğünden taşların müzeye taşınmasını istediğinden, lahit Kongre Müzesi’nin bahçesinde boş bulunan bir yere konuldu. Ancak taşıma sırasında başucu taşı düşüp iki parçaya bölündü.

KAYNAK:

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2005; 48: 361-362 Pediatri Tarihi
Çocukta boğaza takılan kılçık ve Sivaslı Aziz Vlas (280-316)
Murat Yurdakök Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Profesörü
------------------------
Çuhacıyan A. Uluslararası Üne Sahip Sivaslı Aziz Vlas.
İstanbul: Aras Yayıncılık, 2004.
362 Yurdakök Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi o Ekim - Aralık 2005
([Üye Olmayanlar Linkleri Göremez. Üye Olmak İçin Tıklayın...])

Ersan Arslan / Sivasın Sesi

[ismail 58]

Bu konu her nedense her sene gündeme getiriliyor.
Burada 2. rast gelişim...

[Duhan58]

eskiden papaz ama sonradan islamı seçen birisinin mezarı diye biliyorum burayı düzenleme falan yaptılar hatta evimizin yakınında bi yer

[H_Turan]

Araştırılsın Öğrenilsin Çokmu Zor Günümüz Tarihi Ve arkolojisine göre

[özgüven]

Burada bir sonuca varılamaması düşündürücü..

[gangster]

Arkadaşlar bu haberde atlanan bir nokta var.Daha doğrusu yanlış bir ibare..

Yüce Yaradanın peygamberler vasıta ile yeryüzüne gönderdiği bütün dinlerin adı İslamiyet'tir.Ve ona inananlara da Müslüman denir.

Aziz Vlas İslamiyet gelmeden yaklaşık 300 yıl önce yaşamıştır.Hristiyanlık'ın henüz Pagan kültürüne girmediği, şu an kullanılan İncil'lerin daha yazılmamış olduğu hatta adının bile Hristiyanlık olarak netleşmediği bir dönem..Doğal olarak bu insan Hz. İsa'nın getirmiş olduğu dini yani Hak Dini benimsemiş ve (kanımca ve yüksek ihtimalle) müslümandır.Bu şekilde düşünmemin sebebi ise yukarıda kaynak gösterilen kitabı okuduktan sonra bir araştırma yaparak o dönem yaşayan diğer piskoposlara göre gayet mütevazi ve İslami kurallar çerçevesinde bir yaşam sürdüğü sonucuna ulaşmış olmamdır.

Mezar yerinin orada olması ise gayet mantıklı ve Gök medrese ile tamamen alakasızdır.Çünkü hemen hemen aynı bölgede (Üçlerbey karakolu karşısı) ve aynı dönemlerde "Kırk Azizler" vakası vuku bulmuştur.(Şu an kurumuş olan kırklar çeşmesi ve hamam kalıntıları hala o bölgede bulunmaktadır.) Bu olay bölgenin o dönemlerde yoğun olarak kullanıldığını göstermektedir.

Benim kanaatim bu konunun bir an önce açıklığa kavuşturularak,Hristiyan Dünyası için çok önemli ve özel olan bu mezarın, tekrardan düzenlenip Sivas'ın reklamında kullanılmasıdır.Çünkü unutmayalım ki:

Yeryüzünde hemen hemen hiç birşey yoktur ki ismi olup da adı Vlas (Blaise,Vlasi, vb.) konmamış.

[Arif Coşkun]

Bu fiskos olmasın yoksa, böyle şeyler genelde öyle yayılır.