12 Eylülde Anayasa değişikliğine ne diyeceksiniz?

[AVUKAT_]

AİHM, tarikat adına kendisine başvuran 127 davacının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) tarafından güvence altına alınmış din özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna vardı.

İhlale neden olan olay 20 Ekim 1996 tarihinde Ankara'da yaşanmıştı. Türkiye'nin dört bir yanından gelip kendilerine has dini kıyafetlerle Ankara Kocatepe camisinde toplanan tarikat üyeleri, daha sonra kent içinde gösteri yapmışlar, çıkan olaylar sonrasında da gözaltına alınmışlardı.

Siyah türbanlar olay oldu

Davacılar hakkında dönemin 3713 sayılı terörle mücadele kanunu çerçevesinde Ankara DGM'de dava açılmış, davacıların duruşmada başlarındaki siyah türbanları çıkarmaması da olay olmuştu. Sanıkların her biri dava sonunda 28 Kasım 1925 tarihli şapka kanunu ile 3 Aralık 1934 tarihili kılık kıyafet kanununa aykırı davrandıkları gerekçesiyle iki ay hapis ile o dönem yaklaşık 2,4 Amerikan dolarına tekabül eden para cezasına mahkum edilmişlerdi.

Karar sonrasında AİHM'ye başvuran davacılar, haklarındaki mahkumiyet hükmünün, kıyafetleriyle dini inançlarını ifade etmelerini engellediğini savunup, AİHS'nin din özgürlüğüyle ilgili maddesinin ihlal edildiği tezini işlemişlerdi.

Türk hükümetinin, davacıların, "dini inançları nedeniyle değil, mahkeme önündeki tavırları nedeniykle mahkum edildikleri" tezini inandırıcı bulmayan AİHM, davacıların tezlerine hak verdi. AİHM'nin, davaya bakan 7 yargıçlı İkinci Dairesi'ndeki 6 yargıç, davacıların din özgürlüklerinin ihlal edildiği soncuna vardı. Mahkemenin gerekçeli kararında, davacıların sıradan vatandaşlar oldukları, kamusal hizmet veren devlet memuru olmadıkları ve bu nedenle kendilerinden dini inançlarını ifade ederken ihtiyatlı davranmalarının istenemeyeceği belirtildi. Kararda, davacıların dini inançlarını spesifik bir kıyafetle ifade etmelerinin kamusal düzen veya şahıs üzerinde tehdit ya da risk oluşturduğuna dair herhangi bir bulguya rastlanılmadığını da not etti.

Bu gerekçelerden yola çıkan AİHM, davacılara getirilen kısıtlamanın inandırıcı olmadığına ve bu nedenle Ankara'nın AİHS'nin din özgürlüğüyle ilgili 9'uncu maddesini ihlal ettiğine hükmetti.